Seçim sistemi sil baştan... 'Sistem kapanmadan oy değiştirilebilir'

AKP'nin Siyasi Partiler ve Seçim Kanunu'nda yapılacak değişiklikler kapsamında bazı düzenlemelerden MHP'nin itirazıyla vazgeçtiği iddia ediliyor. Seçim Kanunu’nda planlanan değişikliklere oy verme sisteminin de dahil edilmesi AKP'nin gündeminde. Son referandumda “mühürsüz oy” tartışmasına neden zarfların tamamen kaldırılması da öneriliyor. Bugün Habertürk, Milliyet ve Duvar'da seçim sistemi tartışmaları yer aldı. İşte o haberler...

Seçim sistemi sil baştan... 'Sistem kapanmadan oy değiştirilebilir'

Konuyla ilgili olarak bugün (15 Ekim 2021) bir köşe yazısı kaleme alan Habertürk yazarı Muharrem Sarıkaya "Cumhur İttifakı bileşenleri AK Parti, MHP ve BBP bir süredir Siyasi Partiler ve Seçim kanunları üzerinde mekik dokuyor. AK Parti’nin hazırladığı metnin bazı maddelerine MHP itiraz etmiş ve metin AK Parti’ye dönmüştü. MHP’nin itirazlarını 7 milletvekili ile sınırlandırılmak istenen daraltılmış bölge, il veya ilçe seçim kurulu başkanlarının en yaşlı üyeler dışında da belirlenebilmesi gibi konular bulunuyor. Anlaşılan o ki AK Parti de bu düzenlemelerden vazgeçmiş…" ifadelerini kullandı.

Türkiye barajının %7’ye indirilmesi konusunda ise AKP ve MHP arasında bir uzlaşı olduğunu ancak buna da BBP'nin itirazının bulunduğunu dile getiren Sarıkaya, "Görünen o ki Cumhurbaşkanı ve AK Parti lideri Erdoğan ile MHP lideri Bahçeli, bu konuda bir adım atmak istemiyor; %7 konusu 'tescillenmiş' bulunuyor. Buna karşın Destici, umudunu koruduğunu belirtti ve barajın en azından %3’e inmesi gerektiğinin altını çizerken, 'Bizim için sıfır olması daha doğrudur' dedi. İkinci konu ise daha önce de buradan vazgeçildiğini aktardığım daraltılmış bölge sistemi… AK Parti daha önce 5 milletvekili ile sınırlandırılmasını istemişti. Ancak MHP’den itiraz gelince bunun 7’ye çıkarılması görüşü dile getirildi. Ancak bundan kesinlikle vazgeçilmiş görünüyor. Vazgeçilen bir diğer madde de seçim kurullarının başkanlarının o il veya ilçedeki en yaşlı hakim olması konusunda AK Parti’nin getirmek istediği düzenlemeye de MHP’nin olumlu bakmaması üzerine vazgeçildi." diye yazdı.

Sarıkaya şunları kaydetti: 

"Üzerinde çalışılan son taslağa göre metinde barajın %7’ye indirilmesiyle birlikte üzerinde uzlaşı sağlanan iki konu daha var. Bunlardan biri seçimlere giderken daha önce CHP’nin İYİ Parti’ye milletvekili aktarımında olduğu gibi, “milletvekili transferiyle grup kurulmasının” önüne geçilmesine yönelik düzenleme var. Buna göre seçime katılmak için partilerin TBMM’de grubu bulunmasının yeterli olacağına ilişkin hüküm metinden çıkarılıyor. Grubu bulunan partilerin seçime katılma hakkını doğrudan kazanmasının önüne geçiliyor. Bunun yanı sıra milletvekili transferlerine de bir düzenleme getirilmesi üzerinde durulduğundan söz edildi. MHP’nin de desteklediği düzenlemede, bir başka partinin listesinden seçime girip kazananların en az bir yıl o partinin milletvekili olarak görev yapmakla yükümlü olması kuralı getirilmesi isteniyor."

'KULLANILAN OY SİSTEM KAPANMADAN DEĞİŞTİRİLEBİLECEK'

Milliyet’ten Ayşegül Kahvecioğlu’nun haberine göre; Seçim Kanunu’nda planlanan değişikliklere oy verme sisteminin de dahil edilmesi gündemde.

AKP’li yetkililerin partide seçim uygulamasıyla ilgili bir süredir, "Teknoloji ne getiriyor? Sistemi nasıl dönüştürebiliriz” diye düşündüğü, toplantılarda, "Yurt dışı örnekler inceleniyor. Yeni, teknolojinin nimetlerinden daha çok faydalandığımız, daha az maliyetli bir sistem kurgusunu konuşuyoruz, tartışıyoruz" ifadelerinin kullanıldığı kaydedildi.

'SEÇİMİ KAYBEDECEKLER DİYE DEĞİŞTİRİYORLAR' DÜŞÜNCESİ

AKP’li yetkililerin, seçim sisteminde yapılacak her değişikliğin “Seçimi kaybedeceklerini anladılar, o yüzden sistemi değiştiriyorlar” düşüncesini doğurabileceğine dönük kaygılarını da dile getirdiği belirtildi.

Bu konuya ilişkin de fikir yürüten AKP'li yetkililerin, "Bu yönde düzenlemelerin seçimlerden hemen sonra yapılması uygun. Bu çalışma da 2023 seçimlerine değil daha sonraki seçimlere yönelik. Kimsenin endişesi olmasın. Türkiye’nin en iyi yaptığı işlerden biri seçimlerdir. Hiçbir şaibe yok. En güvenilir sistem, şu anda kullandığımız sistem" ifadelerini kullandığı öğrenildi.

ZARF, OY, PUSULA TARTIŞMASINDA YENİ DÖNEM

AKP’nin ‘teknoloji uyumlu’ yeni ‘oy verme sistemi’ çalışmasına göre, oy pusulalarının, içine konarak sandıklara atıldığı zarflar tarihe karışacak. Yetkililer şöyle konuştu:

“Oy pusulaları verilen oyun gizliliği sağlanarak kapatılacak ve sandıklara atılacak. Böylece her seçimde ortaya çıkan mühürlü-mühürsüz oy, zarf ve pusula sayısı birbirini tuttu-tutmadı tartışması da bitecek.”

ELEKTRONİK OYLAMA

Yeni çalışmada değerlendirilen bir diğer düzenleme ise elektronik oylama. Yeni çipli kimlik kartları üzerinden kurgulanan modele göre, vatandaşlar seçim gününde her sandık başına kurulacak düzeneklerde parmak izi okutarak oy kullanacak.

Kullanılan oyun sistem kapatılmadan iptal edilebilmesi ya da değiştirilebilmesine de imkan tanıyacak modelde, vatandaşın kullandığı oy hem sisteme kaydedilecek hem de pusulanın çıktısı alınarak kurulan sandıklara atılacak. Böylelikle oy kullanan her vatandaşın oyu iki taraflı olarak teyit edilmiş olacak.

AKP’li yetkililerin, “Bu yöntemle özellikle Doğu ve Güneydoğu’da başkasının yerine oy kullanma, turnike sistemi gibi problemlerin önüne geçilebilir” dediği belirtildi.

MÜHÜRSÜZ OY TARTIŞMASI

Gazete Duvar'dan Nergis Demirkaya'nın haberine göre, seçim barajının yüzde 7’ye düşürülmesinde anlaşan iki parti daraltılmış bölge üzerinde müzakerelerini sürdürürken oy kullanma sistemiyle ilgili de bir dizi öneri dile getiriliyor.

AKP ile MHP’nin seçim mevzuatında değişiklik çalışmasında en çok üzerinde durulan konulardan biri dar veya daraltılmış bölge üzerineydi. MHP’nin iki formüle de sıcak bakmadığı bilinirken AKP'liler her seçim çevresinin 7 milletvekilinden oluşmasını içeren önerinin halen müzakere edildiğine dikkat çekiyor. 7’li bölge sisteminin iktidar partisi için mevcut oylar üzerinden bir simülasyon yapıldığında anlamlı bir milletvekili artışı getirmeyeceği ancak, seçmen ile milletvekili bağının güçlenmesine katkı yapacağı, bunun da Meclis’i güçlendireceği savunuluyor.

SEÇİM KURULU BAŞKANLIKLARI İÇİN KURA ÖNERİSİ

AKP ile MHP’nin uzlaşmaya yakın olduğu değişiklik önerilerinden biri de il ve ilçe seçim kurulları başkanlıklarına “en kıdemli hakim” atama kuralının değiştirilmesi. Masada seçim kurulu başkanlarının ildeki birinci sınıf hakimler arasından kura ile belirlenmesi önerisi var. Ancak öneriye “böyle bir düzenleme seçimlere müdahale algısına neden olur” diyerek itiraz eden partililer de bulunuyor.

OY PUSULASI ZARFI KALDIRILSIN ÖNERİSİ

Seçim mevzuatında değişiklik çalışması kapsamında oy kullanma süreci, pusula ve zarflarla ilgili de AKP'lilerden gelen çeşitli öneriler var. Bunlardan en dikkat çekici olanı 16 Nisan referandumunda “mühürsüz oy” tartışmasına neden olan zarflarla ilgili. Referandumda oylama başlamadan önce mühürlenmesi gereken bazı zarfların mühürsüz olduğu ortaya çıkmış, sandıklar kapandıktan sonra mühürsüz zarfların da geçerli olmasına karar verilmişti. Dünyada oy pusulasının zarfa konulduğu sadece iki ülke olduğuna dikkat çeken kimi partililer zarfların tamamen kaldırılabileceği görüşünde. Oy pusulasının sadece katlanarak sandığa atılabileceğini savunanlar bu yönde bir düzenleme yapılırsa “zarf geçerli mi, değil mi, zarfın içinden pusula çıktı mı çıkmadı mı, oy pusulası ile zarf sayısı eşit mi? gibi zaman kaybına da yol açan bir dizi sorunun da ortadan kalkacağını düşünüyor. Bu konunun YSK’da da öneri olarak bazı üyelerce dile getirildiği ifade ediliyor.

ELEKTRONİK OYLAMA İÇİN ADIM ATILMALI

AKP'lilerin üzerinde çalıştığı konulardan biri de dünyanın kimi ülkelerinde uygulanmaya başlanan elektronik oylama. Nüfus cüzdanlarının tamamının çipli kimlik haline gelmesi ile parmak izine dayanan elektronik sistemin de değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Ancak böyle bir sisteme kimlik yenileme için vatandaşlara tanınan son süre olan Aralık 2023’ten önce geçmenin mümkün olmayacağı, sonraki seçimler için ele alınabileceği değerlendiriliyor.

YORUM EKLE