Tarihin en büyük hükümdarlarından Celalettin Harzemşah'ın mezarı Diyarbakır'da

Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Doç. Dr. Oktay Bozan, 200 yıl hüküm süren Harzemşahlar Devleti'nin son hükümdarı Celaleddin Harzemşah'ın mezarı hakkında konuştu. Bozan, Harzemşah'ın Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde olduğu belirtilen mezarının yerinin İslam tarihçisi Sibt İbn Cevzi'nin eserinde detaylarıyla anlatıldığını söyledi.

Tarihin en büyük hükümdarlarından Celalettin Harzemşah'ın mezarı Diyarbakır'da

11’inci yüzyılda kurulup, 200 yıl hüküm süren Harzemşahlar Devleti’nin son hükümdarı Celaleddin Harzemşah’ın Silvan’da olduğu bilinen mezarının yerinin tespit edilmesi amacıyla Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Doç. Dr. Oktay Bozan ile Dr. Arafat Yaz, İslam tarihi kaynaklarını araştırmaya başladı.

Celaleddin Harzemşah döneminde yaşamış İslam tarihçisi Sibt İbn Cevzi’nin ‘Miratüz-Zaman Fi Tarihil-Ayan’ isimli eserinde mezar yerinin tüm detaylarıyla anlatıldığını söyleyen Doç. Dr. Bozan, yapılacak kazı çalışmalarının ardından ortaya çıkarılacak mezarla Silvan ilçesinin Ahlat ve Diyarbakır arasında önemli bir turizm destinasyonuna sahip olacağını söyledi.

'30’A YAKIN KAYNAKTA BELİRTİLİYOR'

30’a yakın İslam tarihi kaynağında mezarın Silvan’da olduğu belirtildiğini ifade eden Doç. Dr. Bozan, şunları söyledi:

Celaleddin Harzemşah’ın öldürülme tarihi 1231, bu konuyla alakalı bilgi veren Sibt İbn Cevzi’nin ölüm tarihi de ondan 25 yıl sonra. Dolayısıyla Celaleddin Harzemşah ile aynı tarihlerde yaşaması, yaşadığı yerin buraya çok yakın olması, bu bölgeyle ilgili çok detaylı bilgiler veren biri olması ve vermiş olduğu bilgilerin diğer bilgilerle birlikte okunduğu zaman bir tartışmaya yer bırakmayacak şekilde ortaya koymuş oluyor.

30 İslam tarihi kaynağında Celaleddin Harzemşah’ın ölümüyle alakalı metinleri çok dikkatli bir şekilde inceledik. Bu incelememizde şu kanaat hasıl oldu. Celaleddin Harzemşah’ın mezarının Silvan’da olduğu kesinlik kazanmış oluyor. Fakat bunun yanı sıra bir kaynaktaki bilginin bugüne kadar hiçbir çağdaş araştırmacının fark etmediğini, hiçbir kitapta, hiçbir makalede, hiçbir çalışmada olmadığını gördük.

'ÖLDÜRÜLME ŞEKLİ, YERİ VE CESEDİ'

“Sibt İbn Cevzi adındaki bir tarihçi, ‘Miratüz-Zaman Fi Tarihil-Ayan’ adlı eserinde, Celaleddin Harzemşah’ın öldürülme şeklini, öldürülme yerini ve öldürüldükten sonra da Silvan emiri olan Melik Muzaffer Şahabbetin Gazi’nin onun cesedini Silvan’a getirdiğini söylüyor. Dayısının Harzemşah’ın cenazesini bizzat teşhis ettiğini görüyoruz. Celaleddin Harzemşah’ın cesedi, şu anda içinde bulunduğumuz noktada, surun hemen dışında.

Tarihi kaynaklarda burası Burcu Melik, Hükümdar Burcu, Melik Burcu, Sultan Burcu diye ifade edilen bir yer. Buranın hemen dışında, meydan denilen bir yere defnedildiğini görüyoruz. Dolayısıyla bu bilgi, çok net bir şekilde Celaleddin Harzemşah’ın mezarının nerede olduğu yönündeki tartışmaları büyük ölçüde geride bırakıyor.


'ARTIK MEZARA ÇOK YAKINIZ'

Mervaniler üzerine araştırmalar yapan Dr. Arafar Yaz da, “Artık mezara çok yakınız. Diğer kaynaklardaki bilgilerle üst üste konulduğunda net bir şekilde puzzle tamamlanıyor, bilgiler birbirini tutuyor ve Celaleddin Harzemşah’ın mezarının burada olduğu ortaya çıkıyor. Sibt İbn Cevzi’den Allah razı olsun. Çok önemli bilgiler vererek anlatıyor. Birincisi Silvan’ın dışında, Burcu Melik’in altında meydanın yanında gömüldüğünü söylüyor. Burcu Melik’e yoğunlaştık. Acaba Burcu Melik nerededir diye bununla ilgili de kapsamlı bir araştırma yaptık. Artık Celaleddin Harzemşah’ın mezarının burada 100 metrekarelik bir alanla sınırlı bir yerde olduğuna kesin olarak kanaat ettik” dedi.

(DHA)

YORUM EKLE